Η σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο φέρνει στο προσκήνιο τον ρόλο της Ρωσίας ως εναλλακτικού προμηθευτή για τις ενεργειακά εξαρτημένες οικονομίες της Ασίας

Οι αυξανόμενες εντάσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ αρχίζουν να μεταφέρονται δυναμικά στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, ενισχύοντας τις ανησυχίες για πιθανές διαταραχές σε έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Σύμφωνα με την έκθεση της Μαρίας Μπερτζελέτου, αναλύτριας της SIGNAL, το βασικό ερώτημα για τις αγορές δεν είναι πλέον αν θα υπάρξουν διαταραχές, αλλά πόσο θα διαρκέσουν.

Η περιοχή του Περσικού Κόλπου παραμένει ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται σημαντικό ποσοστό των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου. Σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης, οι επιπτώσεις θα είναι άμεσες τόσο στις τιμές όσο και στις αλυσίδες εφοδιασμού.

Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται οι μεγάλες ασιατικές οικονομίες. Η Κίνα και η Ινδία εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις προμήθειες αργού από τον Κόλπο. Ωστόσο, η Ινδία έχει δηλώσει ότι τα εθνικά στρατηγικά της αποθέματα μπορούν να καλύψουν περίπου 40 έως 45 ημέρες ζήτησης.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία αναμένεται να αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου προς τις δύο χώρες, κίνηση που θα μπορούσε να περιορίσει μέρος των επιπτώσεων μιας πιθανής διακοπής των ροών από τον Κόλπο.

Παράλληλα με τη γεωπολιτική ένταση, το ρίσκο για τη ναυτιλία στην περιοχή αυξάνεται. Ασφαλιστικές εταιρείες θαλάσσιων μεταφορών έχουν ήδη εκδώσει ειδοποιήσεις για αλλαγές στην κάλυψη war-risk για πλοία που δραστηριοποιούνται στον Περσικό Κόλπο, με τα νέα μέτρα να τίθενται σε ισχύ από τις 5 Μαρτίου 2026.

Οι μεσίτες ναυτασφαλίσεων αναφέρουν ότι τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχουν αυξηθεί απότομα, σε ορισμένες περιπτώσεις κατά 50% έως 100%. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει σημαντικά το κόστος μεταφοράς και ενισχύει την αβεβαιότητα για τις ναυτιλιακές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσε απαγόρευση διέλευσης πλοίων που συνδέονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, την Ευρώπη και άλλους δυτικούς συμμάχους μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι η κατάσταση επηρεάζει ήδη την πραγματική κίνηση πλοίων στην περιοχή.

Δεδομένα παρακολούθησης πλοίων AIS δείχνουν ότι οι ημερήσιες διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ μειώθηκαν απότομα στις αρχές Μαρτίου, φτάνοντας σχεδόν στο μηδέν.

Παράλληλα, οι τιμές των καυσίμων πλοίων (bunker fuel) στο λιμάνι της Fujairah κατέγραψαν ισχυρή άνοδο. Το καύσιμο VLSFO έφτασε τα 610 δολάρια ανά τόνο στις 5 Μαρτίου, σημειώνοντας αύξηση περίπου 22% μέσα σε μία εβδομάδα.

Η ένταση έχει επίσης αρχίσει να επηρεάζει τη λειτουργία των λιμένων στον Αραβικό Κόλπο. Η συμφόρηση στα λιμάνια της περιοχής αυξήθηκε περίπου κατά 7% μεταξύ 27 Φεβρουαρίου και 4 Μαρτίου 2026.

Τα πιθανά σενάρια για το πετρέλαιο

Η πορεία των τιμών πετρελαίου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της κρίσης.

Εάν η ένταση αποκλιμακωθεί μέσα σε περίπου μία εβδομάδα, το Brent θα μπορούσε να σταθεροποιηθεί στην περιοχή των 80 έως 90 δολαρίων το βαρέλι πριν υποχωρήσει σταδιακά προς τα 70 δολάρια καθώς το γεωπολιτικό premium θα μειώνεται.

Σε περίπτωση που οι διαταραχές διαρκέσουν αρκετές εβδομάδες, η προσφορά ενδέχεται να περιοριστεί σημαντικά, οδηγώντας το Brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι καθώς τα αποθέματα θα μειώνονται και τα διυλιστήρια θα αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Σε ένα σενάριο παρατεταμένης κρίσης, οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμη υψηλότερα, με ορισμένες εκτιμήσεις της αγοράς να κάνουν λόγο για επίπεδα κοντά στα 120 δολάρια. Παράλληλα, πιθανά bottlenecks στις εξαγωγές θα μπορούσαν να αναγκάσουν τις χώρες παραγωγούς να περιορίσουν την παραγωγή τους, καθώς οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης θα γεμίζουν και τα logistics θα επιβαρύνονται.

Τι έρχεται στη συνέχεια

Το βασικό ερώτημα για τις αγορές είναι πλέον αν τα Στενά του Ορμούζ είναι νομικά κλειστό ή αν έχει καταστεί πρακτικά δύσκολο να χρησιμοποιηθεί. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση για κλείσιμο της διέλευσης. Ωστόσο, η αύξηση των κινδύνων ασφαλείας, η επιφυλακτικότητα των πληρωμάτων και τα αυξημένα ασφάλιστρα μπορεί να περιορίσουν δραστικά τη ναυσιπλοΐα ακόμη και χωρίς επίσημη απαγόρευση.

Παράλληλα, χώρες της περιοχής, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, προωθούν διπλωματικές πρωτοβουλίες με στόχο την αποφυγή μιας παρατεταμένης διαταραχής στο εμπόριο και στις ενεργειακές εξαγωγές.

Ακόμη και αν οι εντάσεις υποχωρήσουν, η ναυτιλία και οι αγορές ενέργειας ενδέχεται να χρειαστούν χρόνο για να επανέλθουν σε πλήρως κανονικούς ρυθμούς, καθώς η σημερινή αναταραχή αποτελεί ήδη μία από τις σημαντικότερες διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές των τελευταίων δεκαετιών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μέση Ανατολή: Υπάρχει πολύ πετρέλαιο στην αγορά λέει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας