Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί για επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης στα χαμηλότερα επίπεδα από την πανδημία, λόγω αυξημένων τιμών ενέργειας, πληθωρισμού και γεωπολιτικών κινδύνων - Οι μεγάλοι χαμένοι, ο παράγοντας του πετρελαίου και ο ρόλος της ΤΝ

Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί ότι η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί στο 2,5% φέτος, ήτοι το χαμηλότερο επίπεδο από την πανδημία, έναντι του 2,9% της προηγούμενης εκτίμησης της, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διαταράσσει τις ροές εμπορευμάτων, αυξάνει το κόστος εισαγωγών και πιέζει τον πληθωρισμό διεθνώς.

Σύμφωνα με την εξαμηνιαία έκθεση Global Economic Prospects του διεθνούς οργανισμού, η επιβράδυνση αυτή δεν αποτελεί πάντως το χειρότερο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο η παγκόσμια ανάπτυξη μπορεί να διολισθήσει μόλις στο 1,3%, αν οι ενεργειακές διαταραχές αποδειχτούν πιο σοβαρές σε μέγεθος και διάρκεια προκαλώντας ισχυρή πίεση σε οικονομίες και αγορές διεθνώς.

Η παγκόσμια ανάπτυξη έφτασε το 2,9% το 2025, αυξημένη κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση. Ωστόσο η πρόβλεψή για το 2026 είναι μειωμένη κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα σε σύγκριση με τον Ιανουάριο, πέφτοντας στο χαμηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2019.

Το 2027 και το 2028, ο διεθνής οργανισμός εκτιμά ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα βελτιωθεί στο 2,8%, όμως η επίδοση αυτή παραμένει κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τους μέσους ρυθμούς που καταγράφηκαν κατά τη δεκαετία του 2010 λόγω μιας σειράς παραγόντων. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται η βραδύτερη πληθυσμιακή ανάπτυξη, η πιο αργή αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων, η μείωση των δημόσιων επενδύσεων, το αυξανόμενο δημόσιο χρέος και η βραδύτερη ανάπτυξη του εμπορίου, όπως εξήγησε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ιντερμίτ Γκιλ.

«Η παγκόσμια οικονομία είναι πολύ λιγότερο ανθεκτική σήμερα από ό,τι ήταν το 2008, ακόμη και σε σύγκριση με το 2018», τόνισε ο Γκιλ, προβλέποντας ότι τα επόμενα χρόνια θα χαρακτηριστούν από υψηλή πολιτική αβεβαιότητα, πληθωριστικές πιέσεις και υψηλά επιτόκια».

Όσον αφορά τις μεγάλες οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη, η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει επιβράδυνση της ανάπτυξης σε όλες τις μεγάλες οικονομίες, με τις ΗΠΑ να αναπτύσσονται κατά 2,2% το 2026 και 2% το 2028, ενώ η Ευρωζώνη και η Ιαπωνία (πίνακας) αναμένεται να παρουσιάσουν μειωμένους ρυθμούς το 2026 σε σχέση με το 2025. Για την Ευρωζώνη η ανάπτυξη φέτος προβλέπεται μόλις στο 0,8%! 

Ειδικά για την Ευρώπη επισημαίνεται ότι οι εξωτερικές πιέσεις, ιδίως από την αύξηση του κόστους ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και η αργή ανάπτυξη της παραγωγικότητας, αναστέλλουν την ανάκαμψη στις ευρωπαϊκές οικονομίες, καθιστώντας πιο δύσκολη την επίτευξη ισχυρότερης, βιώσιμης ανάπτυξης εντός ευρωζώνης και περιφερειακά.

Όσον αφορά τις μεγάλες ασιατικές δυνάμεις, η πρόβλεψη για την οικονομία της Κίνας αναθεωρήθηκε προς τα κάτω στο 4,2% για το 2026. Αντιθέτως, η Παγκόσμια Τράπεζα «έστεψε» την Ινδία ως την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μεγάλη οικονομία στον κόσμο, με το ΑΕΠ της να αναμένεται να αυξηθεί κατά 6,6% το 2026, μετά από ανάπτυξη 7% το 2025. Μάλιστα, οι ρυθμοί ανάπτυξης στην Ινδία αναμένεται να παραμείνουν αρκετά υψηλοί συνολικά για τις επόμενες δύο δεκαετίες!

Πληθωρισμός και πετρέλαιο

Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά, επίσης, ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα ανέλθει στο 4% φέτος, από 3,3% το 2025, ακόμη και αν οι διαταραχές στις ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στο Ιράν, μειωθούν τον επόμενο μήνα.

Οι τιμές του Brent προβλέπεται να φτάσουν κατά μέσο όρο τα 94 δολάρια ανά βαρέλι, περίπου 50% υψηλότερα από τις προβλέψεις του Ιανουαρίου, υπό την προϋπόθεση ωστόσο ότι οι χειρότερες διαταραχές στις ροές θα υποχωρήσουν μέχρι τα τέλη Ιουλίου.

Αντιστοίχως οι μέσες τιμές των λιπασμάτων αναμένεται να αυξηθούν έως και 38% λόγω ελλείψεων στις πρώτες ύλες και διακοπής των προμηθειών από τον Κόλπο.

Ο πρόεδρος της τράπεζας, Άτζεϊ Μπάνγκα, τόνισε, σχολιάζοντας την έκθεση, ότι «οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν αντιμετωπίσει μια σειρά προκλήσεων την τελευταία δεκαετία. Ο αντίκτυπος διαφέρει ανά χώρα, αλλά το βασικό τεστ είναι το ίδιο: προστασία των ανθρώπων και διατήρηση της σταθερότητας σήμερα, χωρίς να εγκαταλείψουμε ανάπτυξη και θέσεις εργασίας αύριο».

Μεγάλο πλήγμα για αναπτυσσόμενες και πετρελαϊκές οικονομίες

Οι αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες χώρες, εκτός Ινδίας και Κίνας, έχουν χάσει το μεγαλύτερο έδαφος σε σχέση με τις προηγμένες οικονομίες από την πανδημία και πιθανότατα δεν θα ανακτήσουν τις απώλειες πριν το 2028, δημιουργώντας σχεδόν μια δεκαετία «χαμένων εισοδημάτων».

Συνολικά η Παγκόσμια Τράπεζα υποβάθμισε τις προβλέψεις για τα δύο τρίτα των χωρών που παρακολουθεί σαν αποτέλεσμα του πολέμου, ωστόσο οι μεγαλύτερες μειώσεις εντοπίστηκαν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, των οποίων οι εξαγωγές ενέργειας έχουν πληγεί σοβαρά από τη σύγκρουση.

Η ανάπτυξη στις οικονομίες του Κόλπου αναμένεται να μειωθεί δραστικά, από 4,5% πέρυσι σε μόλις 1,3% φέτος, πριν ανακάμψει το 2027 με την επανέναρξη ροών πετρελαίου και την ανοικοδόμηση υποδομών.

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας επισημαίνει ότι η επίδραση του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις τιμές ενέργειας και καυσίμων πλήττει ιδιαίτερα τις χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές, ενώ η διακοπή της προσφοράς λιπασμάτων εντείνει τον κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας.

Οποιαδήποτε αναζωπύρωση εχθροπραξιών ή παρατεταμένες διαταραχές στις ροές εμπορευμάτων θα μπορούσαν να μειώσουν την παγκόσμια ανάπτυξη στο 1,3%, προειδοποιεί η τράπεζα.

Η Παγκόσμια Τράπεζα διαθέτει έως και 100 δισ. δολάρια για τους επόμενους 15 μήνες για να στηρίξει τις πιο ευάλωτες οικονομίες και να περιορίσει τις συνέπειες της κρίσης. Περισσότερες από 30 χώρες συνεργάζονται ενεργά με την τράπεζα για να ενισχύσουν την ετοιμότητα και να επιτρέψουν ταχεία αντίδραση στην κρίση.

Βαρίδι το χρέος

Η έκθεση προειδοποιεί επίσης για την αύξηση του κρατικού χρέους στις αναπτυσσόμενες χώρες, από 40% σε 70% του ΑΕΠ από το 2010, γεγονός που αυξάνει την ευαισθησία σε επιτόκια και περιορίζει την ικανότητα των κυβερνήσεων να προστατεύουν τον πληθυσμό από σοκ.

Οι χώρες του G77 δαπανούν περίπου 8 τρισ. δολάρια ετησίως για την εξυπηρέτηση του χρέους τους, το 35% του συνολικού προϋπολογισμού τους.

Η Παγκόσμια Τράπεζα δηλώνει ότι είναι έτοιμη να παρέχει πρόσθετη χρηματοδότηση, εγγυήσεις και λύσεις του ιδιωτικού τομέα για να περιορίσει τις επιπτώσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σταθερότητα και την προστασία των ανθρώπων.

Προοπτικές και τεχνολογία

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας σημειώνει ότι οι αναπτυσσόμενες και αναδυόμενες οικονομίες έχουν δεχθεί ιδιαίτερα ισχυρό πλήγμα, με πολλές να αντιμετωπίζουν μια δεκαετία «χαμένων εισοδημάτων» έναντι των πλουσιότερων κρατών.

Η στασιμότητα στην αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος θα συνεχιστεί πιθανότατα μέχρι το 2028, εκτός αν σημειωθούν σημαντικές πολιτικές αλλαγές.

Ωστόσο, επισημαίνει τρεις βασικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να δώσουν νέα ώθηση στην ανάπτυξη τη δεκαετία του 2030: η αύξηση του περιφερειακού εμπορίου, η επανάσταση των καθαρών μορφών ενέργειας και η τεχνητή νοημοσύνη, αν και οι ανισότητες στην πρόσβαση σε ψηφιακή υποδομή και τα δεδομένα θα μπορούσαν να διευρύνουν, αντί να μειώσουν, το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών χωρών.

Ειδικά τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης επικεντρώνονται στον πλούσιο κόσμο, με λιγότερο από το ένα τέταρτο των κέντρων δεδομένων στις αναπτυσσόμενες χώρες και με ανεπαρκή εκπροσώπηση γλωσσών που μιλά το μισό παγκόσμιο πληθυσμό.

«Εάν αυτά τα κενά δεν κλείσουν, η επανάσταση της ΤΝ μπορεί να διευρύνει το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών», τόνισε ο οικονομολόγος του διεθνούς οργανισμού, Ιντερντέμιτ Γκιλ.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Προχωρούν σε Οδικό Χάρτη Συνεργασίας για ενέργεια Κύπρος-Ελλάδα-Ισραήλ με ΗΠΑ