Η συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δημιουργεί προσδοκίες για αποκλιμάκωση της κρίσης, όμως οι ανακατατάξεις που προκάλεσε ο πόλεμος στις αγορές ενέργειας, στο εμπόριο και στη διεθνή οικονομία δύσκολα θα αναστραφούν

Η συμφωνία-πλαίσιο ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν φαίνεται να ανοίγει τον δρόμο για τον τερματισμό της σύγκρουσης και τη σταδιακή ομαλοποίηση των ενεργειακών αγορών και των εμπορικών ροών στον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της πολεμικής κρίσης έχουν ήδη αφήσει έντονο αποτύπωμα στην παγκόσμια οικονομία, επιταχύνοντας εξελίξεις που δύσκολα θα αντιστραφούν στο άμεσο μέλλον.

Η αναστάτωση στις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με το άλμα των τιμών, αναδιαμόρφωσε τις ισορροπίες στον ενεργειακό χάρτη. Οι χώρες που παράγουν ενέργεια επιδιώκουν να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν τη θέση τους, ενώ οι εισαγωγείς αναζητούν τρόπους να περιορίσουν την εξάρτησή τους από ευάλωτες περιοχές και να ενισχύσουν την ασφάλεια του εφοδιασμού τους. Ως αποτέλεσμα, μεταβάλλονται τόσο το ενεργειακό μίγμα όσο και οι βασικοί πρωταγωνιστές της αγοράς.

Στην Ευρώπη, την Ασία και σε άλλες οικονομίες που βασίζονται σε εισαγόμενη ενέργεια, η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών επιταχύνθηκε, με ορισμένα κράτη να επιστρέφουν ακόμη και στη χρήση άνθρακα. Μακροπρόθεσμα, το νέο ενεργειακό σοκ –το δεύτερο μέσα σε τέσσερα χρόνια– εκτιμάται ότι θα επιταχύνει περαιτέρω τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην πυρηνική τεχνολογία.

Παράλληλα, μεταβάλλονται και οι σχέσεις μεταξύ των ίδιων των παραγωγών. Η σύγκρουση ανέδειξε τις διαφωνίες μεταξύ των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας, οι οποίες οδήγησαν στην αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ. Οι συνέπειες αυτής της εξέλιξης αναμένεται να φανούν εντονότερα όταν η παραγωγή επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα, αυξάνοντας ενδεχομένως τη μεταβλητότητα στις αγορές πετρελαίου.

Την ίδια στιγμή, η απομάκρυνση Ριάντ και Αμπού Ντάμπι ενίσχυσε την προσέγγιση της Σαουδικής Αραβίας με τη Ρωσία. Η Μόσχα επωφελήθηκε επίσης από την προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων, η οποία της επέτρεψε να αυξήσει τα έσοδά της από τις εξαγωγές πετρελαίου. Παράλληλα, χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Βραζιλία, η Βενεζουέλα, η Κολομβία, η Αργεντινή και η Γουιάνα, ενισχύουν την παραγωγική τους δυναμικότητα προκειμένου να καλύψουν μέρος της αυξανόμενης παγκόσμιας ζήτησης.

Η τάση διαφοροποίησης των ενεργειακών δικτύων εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και μετά το τέλος των εχθροπραξιών. Μεγάλος κερδισμένος αυτής της μετάβασης αναμένεται να είναι η Κίνα, η οποία κατέχει ηγετική θέση στην παραγωγή ηλιακών πάνελ, μπαταριών, καλωδίων υψηλής τάσης, ανεμογεννητριών και άλλων τεχνολογιών που σχετίζονται με την πράσινη ενέργεια.

Παραμένει, πάντως, αβέβαιο πότε θα αποκατασταθεί πλήρως η εμπορική δραστηριότητα στα Στενά του Ορμούζ και αν θα επιβληθούν νέα τέλη διέλευσης, όπως ζητεί η Τεχεράνη. Ανεξάρτητα από τις τελικές αποφάσεις, το Ιράν απέδειξε ότι διαθέτει τη δυνατότητα να επηρεάζει κρίσιμες εμπορικές οδούς, γεγονός που αυξάνει το κόστος και τον κίνδυνο για τις διεθνείς μεταφορές και περιορίζει την εμπιστοσύνη στη σταθερότητα της περιοχής.

Θολές προοπτικές για την οικονομία

Την ίδια ώρα, η παγκόσμια οικονομία δείχνει να κινείται προς μια περίοδο χαμηλότερης ανάπτυξης και επίμονων πληθωριστικών πιέσεων. Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 2,5% για φέτος, έναντι 2,9% προηγουμένως, ενώ ο πληθωρισμός έχει ήδη αρχίσει να επιταχύνεται σε αρκετές μεγάλες οικονομίες.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι τιμές αυξήθηκαν για τρίτο συνεχόμενο μήνα, οδηγώντας τις αγορές να προεξοφλούν πλέον πιθανή αύξηση επιτοκίων από τη Fed εντός του έτους, αντί για τις μειώσεις που αναμένονταν στις αρχές του 2025. Στην Ευρωζώνη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε ήδη σε άνοδο του βασικού επιτοκίου στο 2,25%.

Το υψηλότερο κόστος δανεισμού δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναδυόμενες οικονομίες, οι οποίες καλούνται να διαχειριστούν μεγάλα επίπεδα χρέους και αυξανόμενες δαπάνες για την εξυπηρέτησή του.

Οι προκλήσεις αυτές ενδέχεται να ενταθούν τα επόμενα χρόνια, καθώς οι κυβερνήσεις προσπαθούν ταυτόχρονα να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος, ενώ παράλληλα αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες σε ένα περιβάλλον μεγαλύτερης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Πηγή: newmoney.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τραμπ: Απειλεί ξανά να μη βοηθήσει τις χώρες μέλη του ΝΑΤΟ αν το ζητήσουν