Γιατί οι τράπεζες μιλούν για «επενδυτικό κενό» έως και 18 μηνών - Τα επιτόκια και οι έξτρα πιέσεις στις χώρες του Νότου

Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ)  το δίλημμα αφορά το αν θα πρέπει να αυξήσει ξανά τα επιτόκια για να αναχαιτίσει ένα νέο κύμα πληθωρισμού ή να αποφύγει μια κίνηση που μπορεί να «παγώσει» την ήδη εύθραυστη ανάπτυξη της Ευρωζώνης. Στις κλειστές συζητήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, η γραμμή έχει σκληρύνει αισθητά τις τελευταίες ημέρες, με αξιωματούχους να παραδέχονται ότι η επιμονή των τιμών ενέργειας πάνω από τα 100 δολάρια στο πετρέλαιο και τα στην περιοχή των 50ευρώ στο φυσικό αέριο αλλάζει εκ νέου τις ισορροπίες. «Το δυσμενές σενάριο πλησιάζει να γίνει βασικό», σημειώνει ευρωπαϊκή πηγή με γνώση των διαβουλεύσεων, αποτυπώνοντας το κλίμα που επικρατεί στη Φρανκφούρτη.

Η μετατόπιση αυτή δεν αποτυπώνεται μόνο στις δηλώσεις. Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να προεξοφλούν ότι ο κύκλος χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής μπορεί να αναβληθεί ή ακόμη και να αντιστραφεί, με τις αποδόσεις των ομολόγων να κινούνται ανοδικά και τα επιτόκια να επανατοποθετούνται σε υψηλότερα επίπεδα. Τραπεζικά στελέχη και διαχειριστές κεφαλαίων εκτιμούν ότι η ΕΚΤ βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο δύσκολες αποφάσεις της τελευταίας δεκαετίας, καθώς κάθε επιλογή συνοδεύεται από άμεσο κόστος, είτε στον πληθωρισμό είτε στην ανάπτυξη.

Σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για τα επιτόκια αποκτά βαρύτερη σημασία από την ίδια την απόφαση. Δεν αφορά μόνο το πότε και πόσο θα αυξηθούν, αλλά το πώς η Ευρώπη θα κινηθεί σε μια συγκυρία όπου το ενεργειακό σοκ, η γεωπολιτική αβεβαιότητα και το κόστος χρήματος συμπιέζουν ταυτόχρονα νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κρατικούς προϋπολογισμούς. Και αυτό το μείγμα είναι που καθορίζει ήδη τις αποφάσεις, λίγο πριν η ΕΚΤ αποφασίσει επίσημα.

Δηλώσεις αξιωματούχων επιβεβαιώνουν τη μεταστροφή. Ο Ιρλανδός κεντρικός τραπεζίτης Gabriel Makhlouf προειδοποίησε ότι η παράταση του πολέμου ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, ενώ ο Εσθονός Madis Müller άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο άμεσης αύξησης επιτοκίων εάν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές.

Από την άλλη πλευρά, πιο επιφυλακτικές φωνές επιμένουν ότι μια πρόωρη σύσφιγξη μπορεί να επιδεινώσει τις συνθήκες χρηματοδότησης. Η Γερμανίδα Isabel Schnabel, αν και θεωρείται «γεράκι», έχει υπογραμμίσει την ανάγκη να αποφευχθεί υπεραντίδραση σε ένα σοκ που δεν προέρχεται από τη ζήτηση. Το αποτέλεσμα είναι μια εύθραυστη ισορροπία, όπου καμία πλευρά ακόμα δεν έχει επιβάλει την άποψη της.

Οι αγορές έχουν αποφασίσει

Πριν ακόμη ληφθούν οι επίσημες αποφάσεις, οι αγορές έχουν ήδη κινηθεί ανάλογα. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων στην Ευρωζώνη έχουν ενισχυθεί αισθητά, αντανακλώντας την προσδοκία ότι το κόστος χρήματος θα παραμείνει υψηλό για μεγαλύτερο διάστημα.

Το γερμανικό 10ετές ομόλογο κινείται πάνω από το 3%, επίπεδο που λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ολόκληρη την καμπύλη επιτοκίων στην Ευρώπη. Στον Νότο, οι πιέσεις είναι ακόμη πιο έντονες, με την Ελλάδα και την Ιταλία να προσεγγίζουν το 4%.

Διαχειριστές κεφαλαίων επισημαίνουν ότι η αγορά δεν τιμολογεί πλέον ένα σενάριο ταχείας αποκλιμάκωσης των επιτοκίων. Αντίθετα, προεξοφλεί μια παρατεταμένη περίοδο υψηλού κόστους δανεισμού, που επηρεάζει άμεσα κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η αύξηση του πληθωρισμού στο 2,5% τον Μάρτιο στην Ευρωζώνη, από 1,9% τον Φεβρουάριο, λειτούργησε ως καμπανάκι. Η μεταβολή αυτή αποδίδεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην ενέργεια, η οποία επανέρχεται ως βασικός παράγοντας για την πορεία των τιμών.

Αυτό δημιουργεί ένα κρίσιμο πρόβλημα για τη νομισματική πολιτική. Σε αντίθεση με τον πληθωρισμό ζήτησης, ο ενεργειακός πληθωρισμός δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα μέσω επιτοκίων. Ωστόσο, η ΕΚΤ ανησυχεί για τις δευτερογενείς επιδράσεις, δηλαδή τη μεταφορά του κόστους σε μισθούς και υπηρεσίες. «Αν χαθεί ο έλεγχος των προσδοκιών, η αντίδραση θα πρέπει να είναι πιο επιθετική», σημειώνει τραπεζική πηγή, εξηγώντας γιατί η ΕΚΤ δεν μπορεί να αγνοήσει το ενεργειακό σοκ.

Λεπτή ισορροπία

Το πρόβλημα είναι ότι η ευρωπαϊκή οικονομία δεν βρίσκεται σε θέση ισχύος. Οι ρυθμοί ανάπτυξης παραμένουν υποτονικοί, ενώ βασικοί δείκτες επιχειρηματικής εμπιστοσύνης εμφανίζουν σημάδια επιβράδυνσης.

Σε αυτό το περιβάλλον, η αύξηση των επιτοκίων λειτουργεί ως διπλό πλήγμα καθώς:

●     αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης

●     περιορίζει τις επενδύσεις

●     επιβαρύνει την κατανάλωση

Τραπεζικά στελέχη μιλούν ήδη για «πάγωμα αποφάσεων» σε σειρά επενδυτικών σχεδίων, ιδιαίτερα σε τομείς όπως το real estate, η ενέργεια και ο τουρισμός. Το βασικό ζήτημα δεν είναι ότι τα projects ακυρώνονται. Είναι ότι μετατίθενται. Και αυτή η μετάθεση δημιουργεί ένα επενδυτικό κενό που μπορεί να διαρκέσει 12 έως 18 μήνες.

Ο Νότος υπό πίεση

Η επίδραση των επιτοκίων δεν επηρεάζει με την ίδια βαρύτητα όλες τις χώρες της Ευρωζώνης. Οι χώρες του Νότου, με υψηλότερο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, είναι πιο ευάλωτες. Για παράδειγμα στην Ελλάδα οι αποδόσεις κοντά στο 4% σημαίνουν ακριβότερο κόστος δανεισμού για το Δημόσιο, αυξημένες πιέσεις στις επιχειρήσεις, αλλά και περιορισμένη πιστωτική επέκταση. Παράλληλα, η άνοδος των επιτοκίων συμπίπτει με την αύξηση του ενεργειακού κόστους, δημιουργώντας ένα διπλό σοκ για την πραγματική οικονομία.

Η συζήτηση στην ΕΚΤ δεν διεξάγεται στην ουσία σε ένα πολιτικό κενό. Κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη αντιμετωπίζουν ήδη τις επιπτώσεις της ακρίβειας, ενώ καλούνται να διαχειριστούν περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο. Ορισμένες χώρες πιέζουν για πιο ήπια νομισματική στάση, φοβούμενες ότι μια αύξηση επιτοκίων θα επιδεινώσει την κατάσταση. Άλλες, κυρίως στον Βορρά, επιμένουν στην ανάγκη ελέγχου του πληθωρισμού. Αυτή η διάσταση μεταφέρεται, έστω και άτυπα, στο εσωτερικό της ΕΚΤ, ενισχύοντας την πολυπλοκότητα των αποφάσεων.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν όχι μόνο την πορεία των επιτοκίων, αλλά και τη δυναμική της ευρωπαϊκής οικονομίας σε μια από τις πιο κρίσιμες συγκυρίες της τελευταίας δεκαετίας.

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Πού θα μπουν έξυπνοι μετρητές τον Απρίλιο – Ανακοίνωσε νέες περιοχές η ΑΗΚ