Η λογική της ένοπλης σύρραξης για την Ταϊβάν δείχνει να κερδίζει έδαφος τόσο στο Πεκίνο όσο και στην Ουάσινγκτον. Οι κινήσεις που ρίχνουν λάδι στη φωτιά, οι εξελίξεις στην Ταϊπει και το κακό προηγούμενο του Χονγκ Κονγκ.

του Gideon Rachman στους Financial Times

Όταν μια διεθνής διαμάχη «κοχλάζει» για δεκαετίες, μπορεί να μοιάζει με μια χρόνια κατάσταση που δεν θα τερματιστεί ποτέ. Οι ΗΠΑ και η Κίνα ετοιμάζονταν για μάχη για την Ταϊβάν τη δεκαετία του 1950. Έγραψα ένα πρωτοσέλιδο άρθρο για τον Economist αναφορικά με την κρίση των Στενών της Ταϊβάν του 1995.

Έτσι, είναι δελεαστικό να θεωρηθούν τα απειλητικά στρατιωτικά γυμνάσια που πραγματοποιεί η Κίνα ανοικτά των στενών της Ταϊβάν ως απλώς το πιο πρόσφατο κεφάλαιο σε ένα μακροχρόνιο σίριαλ.

Αλλά αυτή τη φορά η αίσθηση είναι διαφορετική. Στο παρελθόν, ένας πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας για την Ταϊβάν φαίνονταν να είναι μια πραγματική δυνατότητα –αλλά τίποτα περισσότερο. Τώρα αυξανόμενος αριθμός ειδικών πιστεύουν πως μια σύρραξη ΗΠΑ-Κίνας δεν είναι απλά δυνατός, αλλά πιθανός. Ο James Crabtree, διευθυντής Ασίας του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, λέει πως «με την τρέχουσα πορεία μας κάποιου είδους στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας την επόμενη δεκαετία τώρα φαίνεται πιθανότερη».

Ανώτεροι δυτικοί αξιωματούχοι προσέχουν πολύ να μην πουν κάτι τέτοιο δημοσίως - αλλά πολλοί συμμερίζονται κατ’ ιδίαν την απαισιοδοξία του Crabtree. Ένα «παράθυρο» στον τρόπο σκέψης των ΗΠΑ άνοιξε το 2021, όταν ο ναύαρχος Phil Davidson, απόστρατος αρχηγός της αμερικανικής διοίκησης Ινδο-Ειρηνικού, είπε στο Κογκρέσο ότι είδε μια «έκδηλη» απειλή μιας κινεζικής εισβολής στην Ταϊβάν μέσα στα «επόμενα έξι χρόνια».

Η ρητορική της κινεζικής κυβέρνησης είναι οπωσδήποτε εθνικιστική και πολεμική. Ο Qin Gang, ο Κινέζος πρεσβευτής στις ΗΠΑ, απάντησε στην αμφιλεγόμενη επίσκεψη της Nancy Pelosi στην Ταϊβάν την περασμένη εβδομάδα, αναρτώντας ένα βίντεο τύπου Top Gun του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού σχετικό με γυμνάσια –γεμάτο πυραύλους, εκρήξεις, σειρήνες και στρατεύματα που φώναζαν συνθήματα. Το μήνυμα ήταν σαφές και ξεκάθαρο.

Ο φόβος ότι διαφαίνεται πόλεμος οφείλεται στις αλλαγές στην Κίνα, τις ΗΠΑ και την ίδια την Ταϊβάν.

Από τότε που ο Xi Jinping  ανέλαβε την εξουσία το 2012, η εξωτερική πολιτική του Πεκίνου έχει γίνει αισθητά πιο επιθετική. Η Κίνα έχει κατασκευάσει στρατιωτικές βάσεις σε όλη τη Νότια Σινική Θάλασσα και οι κινεζικές δυνάμεις έχουν σκοτώσει Ινδούς στρατιώτες σε συγκρούσεις στα Ιμαλάια. Η ανελέητη στρατιωτική συσσώρευση της Κίνας σημαίνει ότι η χώρα έχει πλέον περισσότερα ναυτικά πλοία από την Αμερική.

Αντίθετα από τους προκατόχους του, οι οποίοι φαινόταν έτοιμοι να περιμένουν την μελλοντική «επανένωση» με την Ταϊβάν, ο Xi αποκάλεσε το ζήτημα μια ιστορική αποστολή που «δεν μπορεί να περνάει από γενιά σε γενιά». Οι λαϊκές προσδοκίες έχουν αυξηθεί τόσο πολύ που ορισμένοι κινέζοι εθνικιστές φάνηκαν απογοητευμένοι που ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός δεν κατέρριψε το αεροπλάνο της Pelosi.

Οι συμπεριφορές στις ΗΠΑ έχουν επίσης αλλάξει. Το μόνο πράγμα για το οποίο φαίνεται να υπάρχει διακομματική συμφωνία στην Ουάσιγκτον είναι ότι η Κίνα είναι ένας ολοένα και πιο επικίνδυνος αντίπαλος, ο οποίος πρέπει να αντιμετωπιστεί. Οι δασμοί της εποχής Trump στα κινεζικά προϊόντα διατηρήθηκαν από την κυβέρνηση Biden. Τόσο η κυβέρνηση Trump, όσο και η κυβέρνηση Biden έχουν επεκτείνει τους δεσμούς τους με την Ταϊβάν.

Ο Biden έχει πει τώρα τρεις φορές ότι οι ΗΠΑ θα πολεμούσαν για να υπερασπιστούν την Ταϊβάν εάν η Κίνα εισβάλει – κάτι που αποτελεί απόκλιση από την επίσημη αμερικανική πολιτική της «στρατηγικής ασάφειας». Η επιμονή των αξιωματούχων του ότι το αφεντικό τους είχε μιλήσει λάθος γίνεται λιγότερο πειστική κάθε φορά.

Οι επανειλημμένες προτάσεις του Biden ότι οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν πόλεμο για την Ταϊβάν έρχονται σε εντυπωσιακή αντίθεση με τη σαφή δήλωσή του, πριν τη ρωσική εισβολή  στην Ουκρανία, ότι η Αμερική δεν θα εμπλακεί άμεσα σε στρατιωτική δράση. Αντανακλά μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση στην Ουάσιγκτον ότι, για στρατηγικούς και ιδεολογικούς λόγους, η μοίρα της Ταϊβάν θα καθορίσει την ισορροπία δυνάμεων στον 21ο αιώνα.

Ωστόσο, οι εντάσεις μπορεί να μην έφταναν στο σημείο βρασμού εάν δεν υπήρχαν αλλαγές στην ίδια την Ταϊβάν. Το 2016 και ξανά το 2020, το νησί εξέλεξε την Πρόεδρο Tsai Ing-wen, ηγέτη του Δημοκρατικού Προοδευτικού Κόμματος, που παραδοσιακά θεωρείται «υπέρ της ανεξαρτησίας». Παρόλο που η Tsai έχει αποστασιοποιηθεί από επίσημες κινήσεις προς την ανεξαρτησία, είναι προφανές ότι η νεότερη γενιά των Ταϊβανέζων βλέπει όλο και περισσότερο το μέλλον της ως ξεχωριστό από την ηπειρωτική χώρα.

Η φόρμουλα «μία χώρα, δύο συστήματα», την οποία διακήρυξε το Πεκίνο για το Χονγκ Κονγκ, παρουσιάστηκε επίσης από την Κίνα ως πρότυπο για την Ταϊβάν. Αλλά η καταστολή του Πεκίνου στο Χονγκ Κονγκ κάνει την περιοχή να μοιάζει περισσότερο με μια τρομερή προειδοποίηση για την Ταϊβάν παρά με ένα πιθανό πρότυπο.

Οι Ταϊβανέζοι γνωρίζουν ότι τα γλυκά λόγια του Xi περί «ειρηνικής επανένωσης» είναι, στην πραγματικότητα, κώδικας προσάρτησης και ενσωμάτωσης σε μια δικτατορία. Δεν θα το δεχτούν - ούτε πρέπει να το δεχτούν. Αυτό σημαίνει ότι, εάν ο Xi είναι ειλικρινής στην επιμονή του ότι το ζήτημα της Ταϊβάν πρέπει να επιλυθεί προς ικανοποίηση του Πεκίνου κατά τη διάρκεια αυτής της γενιάς, τότε η βία είναι η μόνη του επιλογή.

Μια κινεζική προσφυγή στη βία θα ήταν τραγωδία όχι μόνο για την Ταϊβάν, αλλά και για την ίδια την ηπειρωτική Κίνα. Θα οδηγούσε σε μαζικές απώλειες από όλες τις πλευρές, μόνιμη αποξένωση μεταξύ των Ταϊβανέζων και Κινέζων της ηπειρωτικής χώρας, και μια ρήξη στην παγκόσμια οικονομία που θα έθετε σε κίνδυνο δεκαετίες ανάπτυξης της Κίνας. Πάνω απ 'όλα, θα κινδύνευε μια άμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ και έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο.

Αλλά το γεγονός ότι μια εισβολή στην Ταϊβάν θα ήταν απερίσκεπτη και ανήθικη δεν σημαίνει ότι δεν θα συμβεί ποτέ. Όπως καταδεικνύει η επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο εθνικισμός, ο αυταρχισμός και η δυσαρέσκεια για την εξουσία των ΗΠΑ μπορεί να είναι ένας ισχυρός και επικίνδυνος συνδυασμός.

Καθώς σκέφτονται μια σύγκρουση για την Ταϊβάν, το Πεκίνο και η Ουάσιγκτον αισθάνονται υποχρεωμένοι να μιλήσουν και να ενεργήσουν σκληρά. Κάθε πλευρά ελπίζει ότι η άλλη μπλοφάρει.

Ας ελπίσουμε ότι και οι δύο έχουν δίκιο.

• Διαβάστε επίσης: Η ενεργειακή κρίση και η ύφεση πλήττουν το ευρώ

Διαβάστε επίσης: Financial Times, euro2day.gr