Διχασμένοι φτάνουν στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης οι ηγέτες της ΕΕ όπου θα συζητήσουν τον νέο στόχο μείωσης των εκπομπών της ΕΕ για το 2040

Σε σταυροδρόμι βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ενωση όσον αφορά την πορεία της προς την επίτευξη των κλιματικών στόχων που έχει θέσει, καθώς γίνεται όλο και πιο δύσκολη, με τις χώρες μέλη να προειδοποιούν ότι δεν μπορούν να απορροφήσουν το αυξανόμενο κόστος που απαιτείται.

Οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν μια δυσάρεστη πραγματικότητα: η ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης κινδυνεύει να υπονομεύσει την οικονομία της. Με τις ΗΠΑ και την Κίνα να απολαμβάνουν φθηνότερη ενέργεια και μεγάλη κρατική στήριξη, οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες χάνουν έδαφος. Το υψηλότερο κόστος του μπλοκ απειλεί να υποβαθμίσει τη βιομηχανική του βάση, ενώ ηγείται παγκοσμίως στις φιλοδοξίες για το κλίμα.

Σε αυτό το πλαίσιο αναμένεται μια δύσκολη Σύνοδος Κορυφής την Πέμπτη στις Βρυξέλλες, όπου οι ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν τον νέο γενικό στόχο μείωσης των εκπομπών της ΕΕ για το 2040, ενώ διχάζονται για το πόσο γρήγορα και πόσο μακριά θα προχωρήσουν στην πράσινη μετάβαση.

Βασικό σημείο τριβής είναι το σχέδιο της Κομισιόν για μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2040 από τα επίπεδα του 1990.

Οι ηγέτες είναι απίθανο να συμφωνήσουν σε έναν συγκεκριμένο στόχο στη σύνοδο κορυφής, εστιάζοντας αντ’ αυτού στη «δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών» που αποσκοπούν στην προστασία των επιχειρήσεων και των καταναλωτών από υψηλότερους λογαριασμούς, ώστε να μετριάσουν τις αντιδράσεις των ψηφοφόρων τους, γράφει το Bloomberg.

Κατακερματισμένη προσέγγιση

Η πρόκληση την Πέμπτη θα είναι η εύρεση κοινού εδάφους μεταξύ χωρών με άνισους ενεργειακούς πόρους, πλούτο και βιομηχανική ισχύ. Εξάλλου, είναι πλέον σαφές ότι το κλίμα υποχωρεί στη λίστα προτεραιοτήτων την ώρα που επιδιώκεται αύξηση των αμυντικών δαπανών και αντιμετώπιση των εμπορικών εντάσεων.

Ανώτεροι διπλωμάτες της ΕΕ, οι οποίοι μίλησαν στο Bloomberg, είπαν ότι τα συμπεράσματα που συντάχθηκαν πριν από τη Σύνοδο Κορυφής πέτυχαν μια λεπτή ισορροπία μεταξύ φιλόδοξων χωρών και πιο δύσπιστων χωρών, αλλά ότι αυτό δεν προεξοφλεί τι θα συμβεί στη διάρκεια της συνόδου.

Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, έχει δηλώσει ότι θα αγωνιστεί για καλύτερη προστασία της προβληματικής ενεργοβόρας βιομηχανίας της. Ο καγκελάριος Μερτς πρόκειται να ζητήσει βραδύτερο ρυθμό μειώσεων στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών την επόμενη δεκαετία, μια αλλαγή που θα δώσει στη βιομηχανία περισσότερο χρόνο για να απαλλαγεί από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενώ παράλληλα θα επιτύχει τους στόχους.

Γερμανικές εταιρείες χημικών, συμπεριλαμβανομένων της BASF και της SKW Stickstoffwerke Piesteritz, ζητούν επίσης πρόσθετες τροποποιήσεις στην αγορά άνθρακα για να αποτρέψουν μια απότομη αύξηση του κόστους. Θέλουν να συνεχίσουν να λαμβάνουν δωρεάν δικαιώματα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

«Χρειαζόμαστε απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, αλλά η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να σημαίνει αποβιομηχάνιση», δήλωσε στις 22 Οκτωβρίου ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, προσθέτοντας: «Μπορούμε να επιτύχουμε απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές μόνο με μια ισχυρή βιομηχανία».

Η Γαλλία επίσης αναζητά περισσότερη προστασία για τη βιομηχανία της μέσω εμπορικών μέτρων. Το Παρίσι θέλει η ΕΕ να αυστηροποιήσει τον φόρο άνθρακα στα σύνορα της Ένωσης, καθώς και να προστατεύσει τους ευρωπαίους κατασκευαστές χάλυβα από τον ανταγωνισμό από το εξωτερικό πριν υποστηρίξει τον στόχο του 2040.

Ενώ η Φινλανδία και η Σουηδία ζητούν αναθεώρηση των κανόνων για τη δασοκομία.

Κόστος και λογαριασμοί ενέργειας

Η ΕΕ μπορεί να έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην παραγωγή ενέργειας, οι τιμές χονδρικής  να έχουν μειωθεί από τα ιστορικά υψηλά του 2022,  αλλά το κόστος για τη βιομηχανία εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλότερο.

Η συνάντηση της Πέμπτης θα δείξει κατά πόσον οι ηγέτες μπορούν να βρουν έναν τρόπο να μειώσουν το κόστος της πράσινης μετάβασης για τις εταιρείες και τους καταναλωτές, διατηρώντας παράλληλα άθικτη τη φιλοδοξία για το κλίμα.

Δύσκολη η επόμενη φάση

Η επόμενη φάση μείωσης των εκπομπών θα είναι πιο δύσκολη, καθώς η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, όπως η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα ή το υδρογόνο, είναι δαπανηρή και χρονοβόρα.

Το ETS2 θα είναι μια δεύτερη αγορά άνθρακα της ΕΕ, θέτοντας ένα τίμημα στις εκπομπές από τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές. Πολλοί πολιτικοί φοβούνται ότι ένας πρόσθετος φόρος στο πρατήριο καυσίμων θα μπορούσε να στρέψει τους πολίτες κατά της πράσινης μετάβασης και οι ηγέτες πρόκειται να συγκρουστούν σχετικά με την προγραμματισμένη εφαρμογή του.

Ασυνήθιστη παρέμβαση της Φον ντερ Λάιεν

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεσμεύτηκε να προσαρμόσει βασικούς πράσινους νόμους για να εξασφαλίσει υποστήριξη για έναν νέο στόχο για το κλίμα.

Σε επιστολή προς τους ηγέτες των κρατών-μελών της ΕΕ που κυκλοφόρησε τη Δευτέρα, η Φον ντερ Λάιεν περιέγραψε τα σχέδια για την αλλαγή της τιμολόγησης του άνθρακα της ΕΕ και των υφιστάμενων κλιματικών στόχων για τα δάση, μεταξύ άλλων.

Η επικεφαλής της Κομισιόν υπερασπίζεται τον επερχόμενο στόχο, επιμένει ότι η μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης απαιτεί μια οικονομία χωρίς άνθρακα — και υπαινίσσεται ότι αυτό σημαίνει ότι θα αφήσουμε πίσω ορισμένους τομείς.

«Εάν ο στόχος μας είναι μια ισχυρή, ανθεκτική, βιώσιμη και καινοτόμος οικονομία, τότε η δογματική προσκόλληση στα υπάρχοντα επιχειρηματικά μας μοντέλα, όποιες και αν είναι οι προηγούμενες επιτυχίες τους, δεν είναι η λύση», γράφει. «Για να πάρει η οικονομία της ΕΕ τη θέση που της αξίζει στην παγκόσμια οικονομία, πρέπει να είμαστε μεταξύ εκείνων που καθοδηγούν την απάντηση στις προκλήσεις της εποχής μας».

Αυτές οι προκλήσεις περιλαμβάνουν «την επιστημονική πραγματικότητα ότι θέτουμε σε κίνδυνο ολοένα και περισσότερο την ευημερία μας και τα κοινωνικά μας μοντέλα, ενώ οι κοινότητές μας κινδυνεύουν να καταστούν ακατοίκητες», προσθέτει, προειδοποιώντας παράλληλα ότι η ΕΕ δεν μπορεί να αντέξει τον εφησυχασμό δεδομένης της επιταχυνόμενης κυριαρχίας της Κίνας στις καθαρές τεχνολογίες και τις πρώτες ύλες.

Ωστόσο, η Φον ντερ Λάιεν προσφέρει επίσης αρκετές βασικές παραχωρήσεις στους ηγέτες, αναγνωρίζοντας ότι «κανείς δεν θα πρέπει να μπορεί να υποβάλει τον οικονομικό και κοινωνικό μας ιστό σε τόση ένταση που να καταρρεύσει».

Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις -συμπεριλαμβανομένων των αυστηρότερων ελέγχων των τιμών- μπορεί να καθησυχάσουν ορισμένες κυβερνήσεις, αλλά άλλες, με επικεφαλής την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Κύπρο, απαιτούν πιο δραστικά βήματα, όπως η καθυστέρηση της έναρξης του ETS2, η οποία έχει προγραμματιστεί για το 2027.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι το σχέδιο, εάν εφαρμοστεί όπως έχει σχεδιαστεί, θα μπορούσε να προσθέσει έως και 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό της ζώνης του ευρώ το 2027.

Η οικονομολόγος της Goldman Sachs, Κάτια Βασκίνσκαγια, προβλέπει παρόμοιο αποτέλεσμα, προβλέποντας αύξηση 0,2 ποσοστιαίων μονάδων.

Μοναχικός δρόμος

Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή δράση για το κλίμα αμφισβητείται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. «Το παγκόσμιο περιβάλλον δεν είναι ευνοϊκό», δήλωσε ο Τζος Ντελμπέκε, καθηγητής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο στη Φλωρεντία και πρώην κορυφαίος αξιωματούχος για το κλίμα στην επιτροπή. «Χάνουμε τις ΗΠΑ — Ο Τραμπ επιβραδύνει τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο εσωτερικό και καθυστερεί την πρόοδο διεθνώς. Ταυτόχρονα, η ΕΕ πρέπει να βρει μια αποτελεσματική στρατηγική για να αποτρέψει τον ανταγωνισμό από την Κίνα στις καθαρές τεχνολογίες».

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Νέα μείωση επιτοκίων από την Τουρκία προβλέπουν οι οικονομολόγοι