Μήλον της έριδος η απόφαση του ταμείου της Νορβηγίας να επανεξετάσει όλες τις επενδύσεις του στο Ισραήλ

Η απομάκρυνση του κρατικού επενδυτικού ταμείου της Νορβηγίας από την πολιτική αποτελεί κεντρική αρχή της σκανδιναβικής χώρας από τότε που ιδρύθηκε το ταμείο – το μεγαλύτερο στον κόσμο – στις αρχές της δεκαετίας του 1990 για τη διαχείριση των πλεονασματικών εσόδων από την παραγωγή πετρελαίου στη Βόρεια Θάλασσα.

Αυτή η στρατηγική τίθεται απροσδόκητα υπό αμφισβήτηση, καθώς οι επενδυτικές επιλογές του ταμείου των 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων αντιμετωπίζουν αμφιλεγόμενα ζητήματα σχετικά με τις αποεπενδύσεις εκποιήσεις που σχετίζονται με τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα, προκαλώντας πολιτική αντιπαράθεση τόσο στο εσωτερικό όσο και επικρίσεις από το εξωτερικό για την πολιτικοποίησή της κατά τη διάρκεια μιας προεκλογικής εκστρατείας και προσελκύοντας την ανεπιθύμητη προσοχή του στρατοπέδου MAGA του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Το ερώτημα τώρα είναι πώς θα εξελιχθεί η διαμάχη στην εθνική ψηφοφορία της Νορβηγίας τη Δευτέρα — και αν οι απειλές για αντίποινα από τις ΗΠΑ θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένη δράση. Σε κάθε περίπτωση, με πολλά άλλα σημεία τριβής να διαφαίνονται, υπάρχει η αίσθηση ότι η Νορβηγία κινδυνεύει να πέσει σε σοβαρή σύγκρουση με την κυβέρνηση Τραμπ, ανεξάρτητα από τη σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης.

Αντίποινα στη Νορβηγία από Τραμπ;

«Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να φοβόμαστε αντίποινα από τις ΗΠΑ που έχουν μετατραπεί από σταθερός εταίρος στην εξωτερική πολιτική και το εμπόριο σε απρόβλεπτο και ασταθή σύμμαχο», δήλωσε σε συνέντευξή της η Lise Rakner, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν στη Νορβηγία.

Ο πόλεμος στη Γάζα μαίνεται εδώ και σχεδόν δύο χρόνια από τότε που οι μαχητές της Χαμάς επιτέθηκαν στο Ισραήλ, σκοτώνοντας περίπου 1200 άτομα και κρατώντας ομήρους, ενώ από τότε περισσότεροι από 63.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί στον θύλακα, σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, ενώ ένας οργανισμός που υποστηρίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη κήρυξε τον περασμένο μήνα λιμό στη Γάζα, και πολλές χώρες κατηγορούν το Ισραήλ για διάπραξη γενοκτονίας στην πολύπαθη Λωρίδα.

Οι νορβηγικές εκλογές τείνουν να μην παρουσιάζουν την ένταση των προεδρικών εκλογών των ΗΠΑ, και η προεκλογική εκστρατεία να προχωρούσε όπως αναμενόταν, με βασικά ζητήματα όπως η εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και οι φόροι να κυριαρχούν στη συζήτηση – μέχρι που η δημόσια αναταραχή για τις επενδύσεις του ταμείου στο Ισραήλ έθεσε την κεντροαριστερή κυβέρνηση των Εργατικών του πρωθυπουργού Γιόνας Γκαρ Στόρε σε αμυντική θέση.

Το έναυσμα ήταν ένα δημοσίευμα του Αυγούστου στην εφημερίδα Aftenposten σχετικά με τη συμμετοχή του ταμείου σε μια ισραηλινή εταιρεία, την Bet Shemesh Engines Ltd., η οποία, όπως ανέφερε, επισκευάζει ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται για τον βομβαρδισμό της Γάζας. Η Bet Shemesh αναφέρει στον ιστότοπό της ότι έχει πολυετή εμπειρία συνεργασίας με την Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία.

Ο υπουργός Οικονομικών Γενς Στόλτενμπεργκ, πρώην πρωθυπουργός της Νορβηγίας και επικεφαλής του ΝΑΤΟ, του οποίου η επιστροφή στην κυβέρνηση νωρίτερα φέτος οδήγησε σε αύξηση της δημοτικότητας των Εργατικών, διέταξε αμέσως το ταμείο να επανεξετάσει όλες τις επενδύσεις του στο Ισραήλ.

Ακολούθησαν αρκετές αποεπενδύσεις. Σύμφωνα με επιστολή που εστάλη στο Υπουργείο Οικονομικών στις 18 Αυγούστου, το fund – γνωστό ως Norges Bank Investment Management – πούλησε μετοχές από 23 εταιρείες την περίοδο από 30 Ιουνίου έως 14 Αυγούστου, γεγονός που αντιπροσωπεύει μείωση 4 δισεκατομμυρίων κορωνών (400 εκατομμύρια δολάρια).

Βλέποντας ένα «παράθυρο» για άμεση παρέμβαση, η αντιπολίτευση πίεσε τον Στόλτενμπεργκ να απαντήσει στην επιτροπή συνταγματικού ελέγχου του κοινοβουλίου σχετικά με όλη τη διαδικασία.

Όταν έστειλε απάντηση, ήταν τόσο αόριστη που δεν ικανοποίησε τον Συντηρητικό πρόεδρο της επιτροπής, Πέτερ Φρόλιχ, ο οποίος τη χαρακτήρισε ως «την πιο αλαζονική απάντηση που έχω λάβει».

Η Κάριν Θόρμπερν, καθηγήτρια χρηματοοικονομικών στη Νορβηγική Σχολή Οικονομικών, δηλώνει στο Bloomberg ότι το ζήτημα έχει διογκωθεί μόνο λόγω των επικείμενων εκλογών, με διάφορα πολιτικά κόμματα «να το χρησιμοποιούν για να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα και να αυτοπροσδιοριστούν».

«Είναι μια καταιγίδα σε ένα φλιτζάνι τσαγιού που οποιαδήποτε άλλη στιγμή θα είχε απορριφθεί από το Υπουργείο Οικονομικών», είπε.

Οι μπουλντόζες της Caterpillar

Η καταιγίδα, ωστόσο, εξαπλώθηκε στον Ατλαντικό. Στις 25 Αυγούστου, το ταμείο εξέδωσε μια σύντομη δήλωση ανακοινώνοντας ότι έξι ακόμη μετοχές θα εκποιηθούν, λόγω «απαράδεκτου κινδύνου οι εταιρείες να συμβάλουν σε σοβαρές παραβιάσεις των δικαιωμάτων των ατόμων σε καταστάσεις πολέμου και σύγκρουσης», παραβιάζοντας την εντολή του. Μεταξύ αυτών ήταν η Caterpillar με έδρα το Ίρβινγκ του Τέξας.

Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, σύμμαχος του Τραμπ, εξέφρασε την αγανάκτησή του για μια ενέργεια που περιέγραψε σε μια ανάρτηση στο X απευθυνόμενη στο ταμείο ως «πέραν του προσβλητικού».

«Η βλακώδης απόφασή σας δεν θα μείνει αναπάντητη», είπε στις 27 Αυγούστου. Την επόμενη μέρα, άφησε να εννοηθεί ότι οι αμερικανικοί δασμοί μπορεί να είναι μια κατάλληλη απάντηση.

Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ο Γκράχαμ βρισκόταν στην Ιερουσαλήμ εκείνη την εποχή, όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Το γραφείο του ισραηλινού πρωθυπουργού αρνήθηκε να σχολιάσει.

Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας επικοινώνησε μέσω SMS με τον Γκράχαμ για να διευκρινίσει την κατάσταση του ταμείου.

«Εκτιμώ την συμβολή», δήλωσε ο Γκράχαμ στο Bloomberg News την Τρίτη, όταν ρωτήθηκε στην Ουάσινγκτον για το μήνυμα του Στορ. «Αλλά η συμπεριφορά του κρατικού επενδυτικού ταμείου είναι εξωφρενική».

Επαναλαμβάνοντας ότι «δεν θα μείνει αναπάντητο», ο Γκράχαμ είπε ότι είχε ενημερώσει την κυβέρνηση Τραμπ για την υπόθεση. «Νομίζω ότι έμειναν εξίσου έκπληκτοι με εμένα», είπε. «Αυτό που θα κάνω είναι να εργαστώ για τον περιορισμό των θεωρήσεων για το ταμείο πλούτου».

Ο Τραμπ δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί δημόσια για το θέμα.

Η Caterpillar δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό. Σε ανακοίνωσή του, το ταμείο ανέφερε ότι είναι «ένας αυστηρά μη πολιτικός χρηματοοικονομικός επενδυτής».

Ως γίγαντας ορυκτών καυσίμων — είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στην Ευρώπη μετά τη Ρωσία — η Νορβηγία δεν αποτελεί προφανή στόχο για την κυβέρνηση Τραμπ. Έχει ένα μέτριο εμπορικό έλλειμμα με τις ΗΠΑ, με κύριες εξαγωγές της το φυσικό αέριο και τα θαλασσινά.

Οι Στορ και Στέλτενμπεργκ ήταν από τους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που προσέγγισαν τον Λευκό Οίκο τον Απρίλιο, γεγονός που χαιρετίστηκε από τα νορβηγικά μέσα ενημέρωσης ως ένδειξη της επιρροής τους στον Tραμπ. Η επακόλουθη επιβολή τον Αύγουστο αμερικανικών δασμών ύψους 15% ήταν χαμηλότερη από ό,τι σε ορισμένους, αλλά παρέμεινε μια δυσάρεστη έκπληξη.

Η επιλογή του Όσλο, εν τω μεταξύ, της Βρετανίας έναντι των ΗΠΑ, της Γαλλίας και της Γερμανίας, για την προμήθεια ναυτικών φρεγατών, η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 31 Αυγούστου, κινδυνεύει να αντιμετωπίσει αρνητικά την Ουάσινγκτον, ενώ η απόφαση του Τραμπ να σταματήσει την ανάπτυξη αιολικού πάρκου από τη δανική εταιρεία Orsted μια εβδομάδα νωρίτερα είναι ανησυχητική για τη Νορβηγία, ένα άλλο σκανδιναβικό κράτος που προωθεί την πράσινη εικόνα του στο εξωτερικό. Επιπλέον, το επενδυτικό ταμείο κατείχε μερίδιο 3,17% στην Orsted στις 30 Ιουνίου.

Πηγή: ot.gr

• Διαβάστε επίσης: Αστρονομικό πακέτο αμοιβής $1 τρισ.προσφέρει η Tesla στον Eλον Μασκ