Μακροπρόθεσμα, ένα αποδυναμωμένο Ιράν απειλεί να υπονομεύσει τη διπλωματική επιρροή της Κίνας στην περιοχή

Οι επιθέσεις του Ισραήλ στο Ιράν απειλούν να αποκόψουν την Κίνα από κρίσιμους εμπορικούς εταίρους πετρελαίου, αναδεικνύοντας την ανάγκη της για μεγαλύτερη ενεργειακή ανεξαρτησία και διαταράσσοντας τις ελπίδες του Πεκίνου για μεγαλύτερο ρόλο στην περιοχή.

Για χρόνια, η Κίνα χρησιμοποίησε τη σχέση της με το Ιράν για να επεκτείνει την επιρροή της στη Μέση Ανατολή, ενώ παράλληλα κατέστησε το φθηνό ιρανικό αργό και ευρύτερα τις προμήθειες του Κόλπου, θεμέλιο λίθο του ενεργειακού μείγματος για τον μεγαλύτερο αγοραστή πετρελαίου στον κόσμο.

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι όλα τα μέρη στη σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν θα πρέπει να εργαστούν «το συντομότερο δυνατό για να αποτρέψουν την περαιτέρω κλιμάκωση των εντάσεων». Η Κίνα έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν θα πρέπει να παρεμβαίνουν στο «κανονικό εμπόριο» της με το Ιράν και έχει αντιταχθεί στις κυρώσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

«Φυσικά, η Κίνα ανησυχεί [από τις τελευταίες επιθέσεις]», δήλωσε ο Gedaliah Afterman, ειδικός σε θέματα Κίνας και Μέσης Ανατολής στο Ινστιτούτο Διπλωματίας και Εξωτερικών Σχέσεων Abba Eban στο Ισραήλ.

«Αν η κατάσταση αυτή συνεχίσει να κλιμακώνεται, τότε χάνουν αρκετά, τόσο όσον αφορά την ενεργειακή τους ασφάλεια όσο και το Ιράν ως στρατηγικό χαρτί που κατέχει η Κίνα».

Μετά την εντατικοποίηση των κυρώσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν στα τέλη του 2018, το Πεκίνο και η Τεχεράνη έχουν ενισχύσει τους δεσμούς τους.

Το Πεκίνο έχει γίνει η σημαντικότερη οικονομική σανίδα σωτηρίας της Τεχεράνης, αγοράζοντας τη συντριπτική πλειονότητα των ιρανικών πετρελαϊκών αποστολών και προμηθεύοντας τη χώρα με ηλεκτρονικά είδη, οχήματα και μηχανήματα, καθώς και εξοπλισμό πυρηνικής ενέργειας.

Η σημασία του πετρελαίου για την Κίνα

Πέρυσι, το ιρανικό πετρέλαιο αντιπροσώπευε το 15% του αργού πετρελαίου που μεταφερόταν στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Συνολικά, η Κίνα εισήγαγε πέρυσι περίπου 11,1 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.

Οι κινεζικές αγορές ιρανικού αργού αυξήθηκαν κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2023 και του 2024, αλλά άρχισαν να μειώνονται στα τέλη του περασμένου έτους, καθώς αυξήθηκε η απειλή νέων αμερικανικών κυρώσεων, σύμφωνα με στοιχεία της ερευνητικής ομάδας παρακολούθησης φορτίων Kpler and Bernstein.

Το Ιράν εξήγαγε 2,4 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως τον Σεπτέμβριο του 2024, με την Κίνα να καλύπτει 1,6 εκατ. βαρέλια. Μέχρι τον Απρίλιο, οι ιρανικές αποστολές είχαν μειωθεί σε 2,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, εκ των οποίων η Κίνα αντιστοιχούσε σε 740.000 βαρέλια. Η Μαλαισία είναι επίσης ένας σημαντικός εξαγωγέας προς την Κίνα, καθώς τα φορτία που αποστέλλονται από το Ιράν επανατοποθετούνται ή μεταφέρονται για να αποφευχθούν οι κυρώσεις, ανέφεραν οι αναλυτές.

Αναλυτές της Fitch Ratings δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι, «ακόμη και στην απίθανη περίπτωση που όλες οι ιρανικές εξαγωγές χαθούν», θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα από τους παραγωγούς του ΟΠΕΚ+.

Θα μπορούσαν να προκύψουν και άλλες, πιο σοβαρές, ενεργειακές διαταραχές. Ο πόλεμος, ο οποίος κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, έχει ήδη προκαλέσει απειλές από την πλευρά του Ιράν περί του ότι θα μπορούσε να αποκλείσει το Στενό του Ορμούζ.

Εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο μεταφέρονται κάθε χρόνο μέσω της υδάτινης οδού στην Κίνα από τα κοντινά κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, του μεγαλύτερου προμηθευτή αργού πετρελαίου της Κίνας εκτός της Ρωσίας.

Οι συνέπειες για την Κίνα

Αναλυτές δήλωσαν ότι η Κίνα θα μπορούσε να επωφεληθεί βραχυπρόθεσμα, καθώς η προσοχή της Ουάσινγκτον επικεντρώνεται περισσότερο στη Μέση Ανατολή παρά στις εντάσεις με το Πεκίνο.

Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, ένα αποδυναμωμένο Ιράν απειλεί να υπονομεύσει τη διπλωματική επιρροή της Κίνας στην περιοχή και ενδεχομένως να διαταράξει την επιθυμία της να παρουσιαστεί, τουλάχιστον στο εσωτερικό της χώρας, ως αξιόπιστος διαμεσολαβητής σε παγκόσμιες συγκρούσεις.

Το 2021, το Πεκίνο υπέγραψε πρόγραμμα συνεργασίας 25 ετών με την Τεχεράνη. Το Ιράν προσχώρησε επίσης το 2023 στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης υπό την ηγεσία της Κίνας, στο πλαίσιο των προσπαθειών της Κίνας να τοποθετηθεί ως υπεύθυνη δύναμη και να προσφέρει στις αναπτυσσόμενες οικονομίες μια εναλλακτική λύση στους παγκόσμιους θεσμούς υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

Το 2023, το Πεκίνο διαφήμισε τον ρόλο του στη διαμεσολάβηση για μια συμφωνία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν και δημοσίευσε μια ειρηνευτική πρόταση 12 σημείων για τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας.

Όπως στη Συρία

Παρά τις κινήσεις αυτές, το Πεκίνο φαίνεται ότι θα παραμείνει στο περιθώριο της σύγκρουσης Ιράν-Ισραήλ, όπως συνέβη και με την πτώση πέρυσι του καθεστώτος του συμμάχου Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία, αναδεικνύοντας τα όρια της επιρροής της Κίνας στην εξωτερική πολιτική.

Ο Jingdong Yuan, διευθυντής του προγράμματος για την ασφάλεια της Κίνας και της Ασίας στο Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης, δήλωσε ότι ενώ η Κίνα υποστηρίζει ρητορικά τις χώρες «που θεωρούνται ότι δέχονται άδικη μεταχείριση ή εξαναγκασμό από τη Δύση», στην πραγματικότητα η προσέγγιση του Πεκίνου στις περιφερειακές συγκρούσεις ήταν «πάντα προσεκτική».

Το Πεκίνο θα ανησυχεί για τον αντίκτυπο σε άλλους συμμάχους στην περιοχή, όπως η Σαουδική Αραβία. «Η κατάρρευση ή η κατάρρευση του ιρανικού συστήματος ή της ιρανικής εξουσίας όπως την ξέραμε δεν είναι καλά νέα για την Κίνα», δήλωσε ο Yun Sun, ειδικός στην κινεζική εξωτερική πολιτική στο Stimson Center, μια αμερικανική δεξαμενή σκέψης. «Αυτό σημαίνει έμμεσα ότι η αμερικανική επιρροή έχει επεκταθεί».

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Το κινητό Τραμπ πιθανότατα θα κατασκευαστεί στην... Κίνα