Το διαζύγιο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων με τον ΟΠΕΚ αναδεικνύει μακροχρόνιες εντάσεις, που ο πόλεμος στον Κόλπο έχει οξύνει ακόμη περισσότερο

Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον OPEC ίσως να μη διαλύσει το ισχυρότερο πετρελαϊκό καρτέλ του κόσμου, ωστόσο αναμένεται να βαθύνει τις εσωτερικές ρωγμές και να αποδυναμώσει περαιτέρω την επιρροή του στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Όταν ο OPEC συνεδριάσει σήμερα 29 Απριλίου, τα μέλη του θα βρεθούν αντιμέτωπα με την αποχώρηση ενός από τα παλαιότερα μέλη του οργανισμού. Τα ΗΑΕ, που συμμετέχουν στο καρτέλ από το 1967, όταν εντάχθηκε το Αμπού Ντάμπι, ανακοίνωσαν ότι θα αποχωρήσουν επίσημα την 1η Μαΐου.

Ο πόλεμος στο Ιράν και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει ασφυξία στις ενεργειακές εξαγωγές της περιοχής, πλήττοντας σοβαρά τα ΗΑΕ και τις υπόλοιπες χώρες του Κόλπου. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου του OPEC επέλεξε να ακολουθήσει αυτόνομη πορεία.

Στην ανακοίνωση της αποχώρησης, το υπουργείο Ενέργειας των ΗΑΕ ευχαρίστησε τα υπόλοιπα μέλη του οργανισμού για «πέντε δεκαετίες συνεργασίας». Ωστόσο, πίσω από τη διπλωματική γλώσσα κρύβονται εντάσεις που εδώ και χρόνια υποβόσκουν στο εσωτερικό του οργανισμού.

Οι ποσοστώσεις παραγωγής που επιβάλλει ο OPEC προκειμένου να διατηρεί σταθερές — και κατά προτίμηση υψηλές — τις τιμές του πετρελαίου έχουν εξελιχθεί σε σημείο τριβής, ιδιαίτερα για τα ΗΑΕ. Η διαμάχη συνδέεται και με τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα του οργανισμού και ουσιαστικό ρυθμιστή της πολιτικής του.

Κατά καιρούς, το Ριάντ φέρεται ακόμη και να αύξησε την παραγωγή του με στόχο να πιέσει τις τιμές προς τα κάτω, ασκώντας πίεση στα ΗΑΕ. Τα Εμιράτα, που παρήγαγαν 3,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Φεβρουάριο, διέθεταν πριν από τον πόλεμο πλεονάζουσα παραγωγική δυνατότητα περίπου 600.000 βαρελιών ημερησίως.

Παράλληλα, επενδύουν επιθετικά σε νέες υποδομές παραγωγής και έρευνες για κοιτάσματα, με στόχο να αυξήσουν τη συνολική παραγωγική τους ικανότητα στα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2027. Εκτός OPEC, θα μπορούν θεωρητικά να αντλούν όσο πετρέλαιο επιθυμούν — τουλάχιστον όταν επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ και αποκατασταθούν οι εξαγωγές.

Οι ενεργειακές αγορές πάντως παραμένουν ιδιαίτερα νευρικές. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκονται σε αδιέξοδο, ενώ ακόμη και εκτός OPEC τα ΗΑΕ εξακολουθούν να περιορίζονται από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Σήμερα, μπορούν να διοχετεύουν στις διεθνείς αγορές μόνο περίπου 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω του λιμανιού της Φουτζάιρα, που βρίσκεται ανατολικά των Στενών.

Οποιαδήποτε σημαντική αύξηση της παραγωγής εξαρτάται άμεσα από την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού και την αποκατάσταση των θαλάσσιων εξαγωγών. Στις 28 Απριλίου, το Brent ξεπέρασε τα 110 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας στον Κόλπο από τον Ντόναλντ Τραμπ πριν από τρεις εβδομάδες. Παρ’ όλα αυτά, η ανακοίνωση των ΗΑΕ είχε περιορισμένη επίδραση στις τιμές.

Δεν είναι η πρώτη φορά που τα ΗΑΕ εξετάζουν το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον OPEC. Ο οργανισμός έχει επιβιώσει και από άλλες αποχωρήσεις στο παρελθόν. Το Κατάρ αποχώρησε το 2019, ενώ χώρες όπως η Ανγκόλα και ο Ισημερινός εγκατέλειψαν επίσης το καρτέλ τα τελευταία χρόνια.

Τα ΗΑΕ θεωρούνταν άλλωστε συχνά «δύσκολος» εταίρος, καθώς κατηγορούνταν ότι παραβίαζαν συστηματικά τις ποσοστώσεις παραγωγής. Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούσαν ότι υπερέβαιναν τα όρια κατά 200.000 έως 300.000 βαρέλια ημερησίως. Την ίδια ώρα, τα Εμιράτα μπορούσαν να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς τους με χαμηλότερες τιμές πετρελαίου σε σχέση με τη Σαουδική Αραβία, η οποία δαπανά τεράστια ποσά για τα φιλόδοξα σχέδια διαφοροποίησης της οικονομίας της.

Παρά ταύτα, η αποχώρηση των ΗΑΕ αναμένεται να πλήξει την επιρροή του OPEC στις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Η αυξανόμενη παραγωγή στην αμερικανική ήπειρο τα τελευταία 20 χρόνια έχει ήδη μειώσει το μερίδιο του οργανισμού στην παγκόσμια παραγωγή, περιορίζοντας την ικανότητά του να επηρεάζει τις τιμές.

Όταν αποκατασταθούν οι εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία — που διαθέτει τη μεγαλύτερη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα εντός του οργανισμού — ενδέχεται να αναγκαστεί να μειώσει ακόμη περισσότερο την παραγωγή της εάν θέλει να στηρίξει τις τιμές.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ αντανακλά επίσης τις βαθύτερες γεωπολιτικές εντάσεις στον Κόλπο σχετικά με τη διαχείριση των συνεπειών του πολέμου. Ενώ ορισμένες χώρες της περιοχής, όπως το Ομάν, διατήρησαν πιο συμφιλιωτική στάση απέναντι στο Ιράν, η ρητορική των ΗΑΕ υπήρξε αισθητά πιο επιθετική.

Τα Εμιράτα δέχθηκαν σοβαρές επιθέσεις από ιρανικούς πυραύλους και drones, ενώ η ηγεσία τους κατηγόρησε γειτονικές χώρες ότι δεν στήριξαν επαρκώς την άμυνά τους. Ο πόλεμος φαίνεται πως ώθησε το Αμπού Ντάμπι να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη στρατηγική του συνεργασία με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο OPEC αποτελεί εδώ και χρόνια στόχο κριτικής του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει κατηγορήσει επανειλημμένα το καρτέλ ότι διατηρεί τεχνητά υψηλές τις τιμές του πετρελαίου. Η αποχώρηση των ΗΑΕ θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις σχέσεις τους με την Ουάσιγκτον.

Στις 22 Απριλίου, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο οικονομικής στήριξης προς τα ΗΑΕ, ένδειξη της εμβάθυνσης των σχέσεων μεταξύ των δύο συμμάχων.

Τα Εμιράτα εκτιμούν ότι η απελευθέρωση από τις ποσοστώσεις του OPEC θα τους επιτρέψει να ενισχύσουν σημαντικά τα έσοδά τους μόλις αποκατασταθούν οι εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Μέρος αυτών των κεφαλαίων ενδέχεται να κατευθυνθεί σε έργα που θα επιτρέψουν στις εξαγωγές τους να παρακάμπτουν τα Στενά, όπως η κατασκευή δεύτερου αγωγού προς τη Φουτζάιρα.

Παραμένει αβέβαιο αν ο ίδιος ο OPEC θα αποτελέσει τελικά ένα ακόμη θύμα του πολέμου στον Κόλπο. Ωστόσο, ακόμη κι αν η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν αποδειχθεί μοιραία για τον οργανισμό, είναι βέβαιο ότι θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις ήδη τεταμένες σχέσεις ανάμεσα στα Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Βελτίωση οικονομικού κλίματος στην Κύπρο τον Απρίλιο, αλλά με αστερίσκους